Oekraïnemanie in het Volkstheater: de ontroerende erfenis van Joseph Roth gepresenteerd
Op 16 januari 2026 viert het Volkstheater Wenen de revue "Ukrainomania" over de schrijver Joseph Roth, wiens productie de thema's oorlog en vaderland belicht.

Oekraïnemanie in het Volkstheater: de ontroerende erfenis van Joseph Roth gepresenteerd
In het Volkstheater Wenen brengt regisseur Jan-Christoph Gockel een revue op het podium die gewijd is aan het leven en werk van de belangrijke Oostenrijkse schrijver Joseph Roth. De productie heet “Ukrainomania” en is een coproductie met het Marija Sankovetska Nationaal Theater in Lviv. Het onderwerp oorlog wordt herhaaldelijk onder de aandacht gebracht, wat vooral belangrijk is in de huidige politieke situatie. Roth, geboren in 1894 in Brody, in wat nu Oekraïne is, en stierf als vluchteling in Parijs in 1939, staat bekend om zijn werken zoals de “Radetzky March”. Deze revue biedt een indrukwekkend inzicht in zijn leven, maar focust niet op een specifiek werk, maar weerspiegelt eerder zijn ervaringen en emoties in een chaotische wereld.
Het karakter van Roth wordt gespeeld door Bernardo Arias Porras, die de schrijver portretteert als een egocentrische, grungy en cartoonachtig overdreven hoofdrolspeler. In een humoristische maar ook ontroerende voorstelling zijn visuele elementen zoals live tekeningen en foto's van de onderzoeksreis verwerkt, die de verlorenheid van de door Roth beschreven wereld onderstrepen. Een koelkast en een graf voor Roth zijn centrale visuele ankers. De muziek van Jacob Suske draagt bij aan de emotionele achtergrond en versterkt de verschillende stemmingen van de voorstelling, die in totaal twee uur duurt.
Een blik op Roths nalatenschap
"Ukrainomania" is gebaseerd op het essay "Ukrainomania. Berlin's Latest Fashion" uit 1920, waarin Roth spreekt over het lot van naties die hun staatsonafhankelijkheid verliezen. De productie speelt in op de belangstelling van het publiek voor bedreigde staten en is geïnspireerd op Roths reis naar zijn oude huis van Brody en Lemberg in 1924, waardoor het politieke kader verschillende keren veranderde. Gockel en zijn team keken ook naar historische locaties in Oekraïne en laten zien hoe deze plaatsen het leven van Roth vormden, terwijl ze tegelijkertijd reflecteerden op de huidige ontwikkelingen in het land. Roths teksten vloeien over in de dramaturgie om resonanties te vinden met het heden en een brug te slaan tussen verleden en heden.
Een bijzonder krachtig moment in de productie is een interview door Arias Porras, waarin Roths belang voor Oekraïne en de uitdagingen die het land momenteel ervaart, worden benadrukt. Interessant is dat tijdens een scènewisseling de stroom in het café uitvalt, wat de oorlogssituatie aangeeft en het publiek doet nadenken over de realiteit.
De uitdagingen van ensceneren
De productie toont niet alleen Roths literaire nalatenschap, maar ook de uitdagingen van de huidige situatie in Oekraïne. Gockel en zijn team meldden dat tijdens hun repetities in Lviv de elektriciteit vaak wordt uitgeschakeld om geld te besparen en dat ze vaak bij kaarslicht repeteren. Deze aspecten worden in de voorstelling geïntegreerd en versterken de emotionele impact van het stuk. De reis van de theaterkunstenaar naar Oekraïne stond in het teken van de angst voor raketaanvallen, waardoor de voorstelling ook wel wordt omschreven als een soort “revue tegen oorlog, tegen somberheid en wanhoop”.
“Ukrainomania” gaat in juli in première in Lviv, waarbij verschillende casts in Wenen en Lviv nieuwe perspectieven bieden. Roths geboorteplaats, die het onderwerp is van de productie, en de daarmee samenhangende discussie over de naam "Szwaby", de wijk in Brody waar hij werd geboren, tonen het verband tussen Roths individuele lot en de grotere historische context.
Het stuk eindigt op indrukwekkende wijze met authentieke tonen die doen denken aan de huidige dreigingen in Oekraïne. Deze mengeling van verleden en heden, kunst en realiteit zorgt ervoor dat ‘Ukrainomania’ niet alleen een eerbetoon is aan Joseph Roth, maar ook een verterende spiegel is van de huidige maatschappelijke uitdagingen. Zo gemeld Het Duitse podium over de diepgaande impact van het stuk, terwijl De pers belicht het verband tussen Roths werken en de huidige tijdsgeest. Verder liften profiel benadrukt het belang van Roths literaire nalatenschap voor het hedendaagse begrip van identiteit en erbij horen.