Afrika ontmoet Zuid-Amerika: ontdek muziek en cultuur in Cartagena!

Afrika ontmoet Zuid-Amerika: ontdek muziek en cultuur in Cartagena!

Op 10 juni 2025 wordt om 23:03 uur het programma “Zoek naar Sporen” uitgezonden op Bayern 2. en is gewijd aan het fascinerende onderwerp “Afrika in Zuid-Amerika”. Luisteraars kunnen een reis verwachten langs verschillende culturele hotspots die de muzikale verbindingen tussen deze continenten verkennen.

Gastheer Jay Rutledge neemt ons mee op een rondleiding door de levendige favela's van Rio de Janeiro, de kleurrijke Pacifische kust van Colombia en de historische havenstad Cartagena. Daar gaan we ons onderdompelen in de wereld van muzikale invloeden die Afrika achterliet in Zuid-Amerika. Er zijn diverse artiesten te horen zoals Astropical, die geldt als vallende ster, en Papatinho, een funkhoogvlieger uit Rio. Ook legendes als Abelardo Carbono, die de Champeta-muziek aanzienlijk hebben beïnvloed, komen aan het woord, evenals de klanken van traditionele marimba-rootsmuziek uit de mangrovemoerassen van Colombia.

Muzikale roots in Colombia

De muziekscene in Cartagena heeft een rijke geschiedenis die diep geworteld is in de Afrikaanse diaspora. Zoals Funambulist meldt, ontstond de Picó-geluidssysteemcultuur in de jaren vijftig in het Colombiaanse Caribisch gebied. Hier werden grote straatfeesten georganiseerd door werkende buren in Cartagena en Barranquilla, die zich snel verspreidden van huiskamers naar grotere gemeenschappelijke ruimtes.

Sommige Picó-feesten werden tot leven gebracht met luide geluidssystemen en een kleurrijke muziekselectie. Deze evenementen werden voornamelijk bijgewoond door arbeiders en hun gezinnen, die bijeenkwamen in een sfeer van zelfbestuur. Wat is er bijzonder: Elke Picó ontwikkelde zijn eigen naam, esthetiek en een exclusief repertoire, wat de competitie tussen de Picós bijzonder spannend maakte omdat het ook om de kwaliteit van het geluid en de populariteit van de liedjes ging.

De Champeta en zijn culturele betekenis

Champeta is een muziekstijl die is voortgekomen uit de Picó-tradities en nauw verbonden is met de Afro-Colombiaanse identiteit. De muziek weerspiegelt de strijd tegen sociaal onrecht en gaat in op actuele problemen zoals corruptie en drugsmisbruik. Ondanks de aanvankelijke stigmatisering als muziek van de lagere klassen, is Champeta een symbool geworden van culturele veerkracht, vooral onder de bevolking van Cartagena, waar ongeveer 36,5% van de bevolking zich identificeert als Afrodescendiente.

Zoals te lezen is in de rapporten benadrukt UNESCO sinds de jaren 2000 de waarde van het culturele erfgoed van Colombia. Acht van de tien Colombiaanse praktijken op hun erfgoedlijsten hebben een muzikale connectie. Dit heeft ertoe geleid dat Champeta nu nationale erkenning krijgt en onderdeel wordt van de ‘Nieuwe Colombiaanse Muziek’-beweging, die veel verschillende muziekstijlen omvat.

De kringen rond Champeta en hun vertegenwoordigers hebben zich herhaaldelijk op verschillende manieren verzet tegen de officiële erkenning van hun cultuur. In 2016 werd een manifest gelanceerd waarin Champeta tot een ‘millenniumerfenis’ werd uitgeroepen – een stap die de discussie over culturele identiteit, politieke vertegenwoordiging en sociale rechtvaardigheid in Colombia verder aanwakkerde.

Een blik in de toekomst

Met de komende uitzending op 10 juni is er een geweldige kans om meer te leren over de diepe wortels van Afrikaanse muzikale invloeden in Zuid-Amerika en om de diversiteit te vieren die voortkomt uit deze culturele ontmoetingen. Dergelijke initiatieven zijn belangrijk om licht te werpen op de culturele diversiteit en de uitdagingen die daarmee gepaard gaan.

Of het nu in de levendige clubs van Cartagena, de favela's van Rio of de culturele bewegingen in heel Colombia is, muziek is een sleutel tot de identiteit en representatie van de Afro-Colombiaanse bevolking en laat zien dat weerstand, ondanks alle verwachtingen, met een krachtige stem kan worden bestreden.