Rechtbank hoort verbod: Compact onder druk – wat zit daarachter?

Rechtbank hoort verbod: Compact onder druk – wat zit daarachter?

In de huidige procedure bij de Federale Administratieve Rechtbank (BVerwG), het rechts-extremistische tijdschrift Compact geconfronteerd met ernstige beschuldigingen. Het verbod van voormalig minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser (SPD) uit juli 2024 is gebaseerd op schendingen van de constitutionele orde en de menselijke waardigheid van migranten en werd door Faeser omschreven als een “centrale spreekbuis van de rechts-extremistische scene”. Tegen deze achtergrond heeft Compact-hoofdredacteur Jürgen Elsässer een rechtszaak aangespannen tegen dit besluit en in augustus 2024 gedeeltelijk succes geboekt in een spoedaanvraag, waardoor het tijdschrift opnieuw kon verschijnen omdat de kansen op succes van de rechtszaak als open werden geclassificeerd.

Op 10 juni 2025 begon de tweede zitting, waarin de procesvertegenwoordiger van het Ministerie van Binnenlandse Zaken onder meer dikke dossiers met belastende passages uit Compact overhandigde. Op schermen in de rechtszaal werd compromitterend taalgebruik over het migratiebeleid getoond. De advocaat van Compact, Ulrich Vosgerau, voerde aan dat deze uitspraken slechts constitutionele meningsuitingen vormden. “We willen het regime omverwerpen”, zei de voorzitter van de rechter, geciteerd door Elsässer, wat het verhitte debat in de rechtszaal nog verder aanwakkerde.

Beschuldigingen en reactie

De focus van de beschuldigingen ligt op de beoordeling van genaturaliseerde Duitsers als tweederangsburgers en de minachting van buitenlanders. Terwijl Vosgerau het standpunt van Compact als legaal en geweldloos presenteerde, betoogde Wolfgang Roth, vertegenwoordiger van het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat het tijdschrift in zijn berichtgeving de constitutionele orde schond. Dit werd ondersteund door de gepresenteerde citaten, die ook werden besproken in de context van de connecties met Martin Sellner, bekend als het hoofd van de Identitaire Beweging. Sellner wordt als anticonstitutioneel beschouwd en heeft in het verleden regelmatig voor Compact geschreven.

Compact is ook de focus geworden van het Federale Bureau voor de Bescherming van de Grondwet (BfV). De autoriteit beschrijft het tijdschrift als een platform voor agitatie tegen de federale overheid en het politieke systeem. Vooral de berichtgeving van Compact wordt geclassificeerd als complotideologie en antisemitisch. De connecties met rechts-extremistische groeperingen zoals de Identitaire Beweging Duitsland en de regionale partij Vrij Saksen hebben voor extra gespreksonderwerpen onder het publiek gezorgd.

Rechtsgrondslag van het verbod

Voor het besluit over het verbod beriep Faeser zich op artikel 9 van de Basiswet, dat het verbod regelt voor verenigingen die de constitutionele orde schenden. Het juridische geschil zal nu spannend blijven terwijl de BVerwG de evenredigheid van het verbod analyseert. Roth maakte duidelijk dat een verbod gerechtvaardigd was als de menselijke waardigheid werd geschonden, terwijl Vosgerau opriep tot verzachtende maatregelen. De definitieve uitspraak van de rechtbank wordt verwacht op 24 juni 2025.

In geval van een nederlaag is Compact van plan in beroep te gaan bij zowel het Federaal Constitutioneel Hof als het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Met een maandelijkse oplage van ongeveer 40.000 gedrukte exemplaren en een YouTube-kanaal met ruim 512.000 abonnees blijft het tijdschrift een controversieel construct in het Duitse medialandschap. Het valt nog te bezien hoe de uitspraak van de rechtbank de toekomst van Compact en zijn invloed zal beïnvloeden.